Home » Szkoła dziś » Innowacje i eksperymenty » Potyczki szachowe – szach mat

Potyczki szachowe – szach mat

Opis innowacji “Potyczki szachowe – szach mat

Nauczcie dzieci grać w szachy,

a o ich przyszłość możecie być spokojni.”

Paul Charles Morphy- amerykański szachista,
nieoficjalny mistrz świata w latach 1858–1884

Nazwa szkoły: Zespół Szkolno – Przedszkolny w Bąkowie

Autorzy: Krzysztof Trzaskalik

Temat: „Potyczki szachowe – szach mat”

Rodzaj innowacji: organizacyjno – metodyczna

Data wprowadzenia: rok szkolny 2019/2020

Data zakończenia: czerwiec 2020 r.

Zakres innowacji:

Adresatami innowacji są uczniowie szkoły podstawowej.
Czas realizacji innowacji obejmuje cały rok szkolny 2019/2020 z możliwością jej kontynuowania w następnym roku szkolnym.

Zajęcia innowacyjne odbywać się będą w ramach zajęć dodatkowych  raz w tygodniu.

Niniejsza innowacja ma na celu szerzenie idei gry w szachy. Ma motywować i zachęcać uczniów do aktywnego i ciekawego spędzania wolnego czasu z rówieśnikami oraz dorosłymi.

Motywacja wprowadzenia innowacji:

Innowacja „Potyczki szachowe –szach mat„ jest odpowiedzią na potrzeby uczniów a także wyjście naprzeciw wymogom edukacyjnym w aktualnej podstawie programowej.
Na podstawie wieloletnich obserwacji oraz przeprowadzonych diagnoz w pracy w szkole jako nauczyciel matematyki zauważyłem, że uczniom najbardziej brakuje zajęć, które pomogłyby poprawić im koncentrację, zwiększyłyby cierpliwość i wytrwałość, a także rozwinąć intuicję, pamięć oraz umiejętności analitycznego myślenia i podejmowania decyzji. Dlatego też główną przyczyną wprowadzenia innowacji była potrzeba zorganizowania zajęć, które:
– w ciekawy sposób rozwijałyby powyższe umiejętności,
– pośrednio wpływałyby na poziom nauczania w szkole, szczególnie w zakresie przedmiotów ścisłych,
– stymulowałyby samodzielne logiczne myślenie,
– pobudzałyby zainteresowania uczniów.
Przechodząc do wychowawczych wartości szachów, warto zauważyć, że mają one pozytywny wpływ zarówno na charakter, jak i na umysł wychowanków.

  1. WSTĘP

Prowadzenie nauki gry w szachy w wieku szkolnym sprzyja wszechstronnemu rozwojowi ucznia. Ten rodzaj zajęć to narzędzie wspomagające rozwój emocjonalny i intelektualny dziecka, kształtuje jego osobowość i pozwala rozwinąć jego twórczy potencjał.

Gra w szachy może wspomóc ucznia w przyswajaniu wiadomości i umiejętności zawartych w podstawie programowej dla danego etapu edukacyjnego, a także w przejawianiu inicjatywy twórczego myślenia. Co pozwoli uzyskać uczniom wyższe oceny z poszczególnych przedmiotów, jak również wyniki na egzaminach kończących szkołę. Poza tym, w dobie Internetu, telefonów komórkowych i wirtualnego spędzania czasu ze znajomymi, gra w szachy daje im możliwość rzeczywistego spotkania z rówieśnikami oraz rozwijania swoich zainteresowań.

Szachy uczą dzieci oczywistej, jednakże umykającej im jeszcze prawdy, że ich zdanie, ocena czy poglądy nie zawsze są słuszne i prawdziwe. Szachy przez swój aspekt sportowej rywalizacji uczą myśleć obiektywnie i nie lekceważyć przeciwnika.
Benjamin Franklin w swojej publikacji Moralność gry szachowej (1779 r.) zwrócił uwagę na takie pozytywne, kształcące charakter właściwości szachów, jak: wyrabianie zdolności planowania i przewidywania, poczucie odwagi, przezorność, ostrożność i na końcu – poczucie odpowiedzialności za własne decyzje.

  1. ZAŁOŻENIA OGÓLNE

Innowacja skierowana jest do uczniów szkoły podstawowej. Zajęcia będą się odbywać w grupie. Podczas zajęć uczniowie poznawać będą podstawy i taktykę gry w szachy, a także ukierunkowywani będą na własny sposób myślenia. Udział w zajęciach będzie dobrowolny i ogólnie dostępny. Wezmą w nich udział uczniowie zarówno znający grę w szachy, jak i tacy, którzy chcą się jej nauczyć i poznać jej zasady. Obserwując uczniów przy pracy nauczyciel będzie mógł stwierdzić, jakie trudności napotykają, które metody uczniowie łatwiej przyswajają i jakie umiejętności trzeba u nich rozwijać.

III. CELE INNOWACJI

Cel główny:

Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniów ze szczególnym uwzględnieniem rozwijania kompetencji kluczowych poprzez grę w szachy.

Cele szczegółowe:

  • rozbudzenie zainteresowania grą w szachy;
  • opanowanie zasad gry w szachy, podstaw wiedzy szachowej oraz słownictwa szachowego;
  • doskonalenie strategii gry;
  • ćwiczenie logicznego myślenia, twórczego rozwiązywania problemów oraz zadań szachowych;
  • kształtowanie zasad zdrowej rywalizacji i etyki szachowej;
  • nabywanie umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach;
  • wzmocnienie poczucia własnej wartości ucznia;
  • rozwijanie zdolności do działania w zespole i osiągania zamierzonego celu;
  • rozwijanie umiejętności spędzania przez dziecko wolnego czasu.
  1. METODY I FORMY

Formy:

  • zajęcia z całą grupą
  • zajęcia w zespołach,
  • zajęcia indywidualne

Metody:

  • poglądowe – obserwacje, prezentacje multimedialne,
  • słowne – pogadanka, opis, wykład z pokazem,
  • praktyczne – partie towarzyskie oraz partie turniejowe.

Główną metodą będzie ukierunkowanie ucznia na samodzielne myślenie, dzięki któremu nabędzie on umiejętność szukania i zastosowania prawidłowych rozwiązań podczas rozgrywek.

  1. PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA

Uczeń:

  • zna zasady fair play dążąc do zdrowej rywalizacji;
  • zna podstawowe zasady gry w szachy oraz pomaga innym początkującym szachistom w ich opanowaniu;
  • potrafi w pełni koncentrować się podczas gry;
  • potrafi przeanalizować popełnione błędy i je korygować;
  • jest pewny siebie i posiada umiejętność przegrywania;
  • potrafi być konsekwentny i wytrwały w działaniu;
  • dąży do osiągania sukcesu podczas turniejów szachowych.
  1. KORZYŚCI WDROŻENIA INNOWACJI

Uczniowie:

  • umieją grać w szachy;
  • lepiej radzą sobie z rozwiązywaniem zadań wymagających logicznego myślenia;
  • osiągają wyższe wyniki w nauce;
  • wykorzystują umiejętności gry w szachy do wykonywania operacji matematycznych;
  • łatwiej radzą sobie w sytuacjach problemowych;
  • stosują zasady „fair play”;
  • uczą się rywalizować ze sobą.

Nauczyciel:

  • wykorzystuje swoje kompetencje do pracy z uczniami;
  • współpracuje ze środowiskiem lokalnym;
  • popularyzuje gry w szachy.

VII. TEMATYKA ZAJĘĆ

  1. Zapoznanie uczniów z historią szachów.
  2. Figury, piony, szachownica.
  3. Wartość i jakość poszczególnych figur i ich specyfika.
  4. Podstawowe pojęcia szachowe – szach, mat, pat, roszada, ofiara, kombinacja, debiut,
  5. Zapis partii szachowej.
  6. Analiza partii szachowej.
  7. Rozgrywanie debiutu. Poznanie najpopularniejszych i najczęściej rozgrywanych debiutów szachowych.
  8. Gra środkowa. Ogólne zasady.
  9. Zakończenie partii. Rozgrywanie końcówek.
  10. Nauka umiejętności racjonalnej gry poszczególnymi figurami, i ich wykorzystanie w trakcie gry.
  11. Udział w turniejach szachowych.

VIII. EWALUACJA

Źródłem informacji o programie są jego odbiorcy, czyli uczniowie. Cenne zatem będą ich uwagi i opinie. W celu uzyskania informacji zwrotnej nauczyciel przeprowadzi:

  • rozmowy indywidualne i grupowe z uczniami,
  • obserwacje uczniów na zajęciach,
  • analizę postępów graczy.

Na bieżąco nauczyciel omawia z uczestnikami zajęć popełnione błędy, zwracając szczególną uwagę na poprawność ich korygowania.

  1. SPODZIEWANE EFEKTY
  • Rozwój uczniów ze szczególnym uwzględnieniem rozwijania kompetencji kluczowych (umiejętności matematycznych i logicznego myślenia).
  • Zaangażowanie ucznia do zdrowej rywalizacji.
  • Ukierunkowanie ucznia na samodzielne myślenie, dzięki któremu posiądzie on umiejętność szukania i zastosowania prawidłowych rozwiązań podczas rozgrywek.

Wpływ na uczniów :

  • poznanie gry w szachy,
  • wzrost umiejętności logicznego myślenia oraz analizowania sytuacji i wyciągania wniosków,
  • rozwój takich cech jak opanowanie, koncentracja, determinacja, cierpliwość, wytrwałość, odwaga, wyobraźnia,
  • wykorzystanie umiejętności gry w szachy do wykonywania operacji matematycznych,
  • wzrost umiejętności radzenia sobie w sytuacjach problemowych,
  • uczenie zdrowej rywalizacji, postępowania według zasad fair play i szacunku wobec przeciwnika,
  • nabywanie odporności psychicznej, poznawanie własnych reakcji na sytuacje stresowe, uczenie się, w jaki sposób radzić sobie ze stresem i zmęczeniem, skutecznego działania pod presją, wytrwałości,
  • uczenie się nawiązywania i utrzymywania dobrych, przyjacielskich kontaktów z rówieśnikami i osobami dorosłymi,
  • wyższe oceny z poszczególnych przedmiotów jak również wyniki na egzaminach kończących szkołę.

Wpływ na pracę szkoły:

  • podnoszenie jakości pracy szkoły poprzez wzbogacenie oferty edukacyjnej,
  • budowanie pozytywnego wizerunku szkoły wśród uczniów i rodziców,
  • wzbogacenie tradycyjnych środków i metod dydaktycznych,
  • forma promocji szkoły.
  1. PODSUMOWANIE

Niniejsza innowacja ma na celu zaprezentowanie korzyści płynących z nauki gry w szachy dla uczniów, nauczycieli i naszej szkoły.

BIBLIOGRAFIA

  1. W. Litmanowicz, J. Giżycki, “Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986
  2. http://www.pzszach.org.pl/
  3. http://www.fide.com/
  4. www.szach.net.pl
  5. Benjamin Franklin – Moralność gry szachowej (1779 r.)

 

10-09-2019, Trzaskalik Krzysztof

 

Październik 2020
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031